طلاق توافقی برای دریافت گذرنامه کودک

در سال‌های اخیر، تعداد زیادی از زوج‌ها در ایران برای پایان دادن به زندگی مشترک خود به‌جای طی کردن روند طولانی و پرتنش دادگاه، از طلاق توافقی استفاده می‌کنند. این نوع طلاق به دلیل سرعت بالا، هزینه کمتر و امکان توافق بر سر امور مالی و حضانت فرزند، به انتخابی پرطرفدار تبدیل شده است. یکی از مسائل مهمی که پس از طلاق توافقی برای والدین مطرح می‌شود، موضوع دریافت گذرنامه کودک است. در این مقاله به‌صورت کامل بررسی می‌کنیم که چگونه می‌توان پس از طلاق توافقی، برای کودک گذرنامه گرفت، چه مدارکی لازم است و چه نکاتی را باید بدانید.

طلاق توافقی چیست؟

طلاق توافقی، نوعی از جدایی است که در آن زن و شوهر با رضایت یکدیگر تصمیم به پایان زندگی مشترک می‌گیرند. در این فرایند، زوجین بر سر مهریه، نفقه، حضانت فرزندان، ملاقات، جهیزیه و سایر موضوعات توافق می‌کنند و دادگاه نیز این توافق را ثبت و رأی صادر می‌کند.

به دلیل توافق طرفین، روند رسیدگی به پرونده بسیار سریع‌تر از طلاق‌های غیرتوافقی است و معمولاً ظرف چند هفته نهایی می‌شود.

حضانت و گذرنامه کودک بعد از طلاق توافقی

طبق قوانین جاری ایران، حق حضانت و حق ولایت (قیمومت) دو موضوع متفاوت هستند. حضانت به معنای نگهداری و تربیت فرزند است، اما ولایت و حق تصمیم‌گیری‌های مهم – مانند صدور گذرنامه – در اکثر موارد همچنان با پدر باقی می‌ماند، حتی اگر حضانت با مادر باشد.

بنابراین اگر در طلاق توافقی حضانت فرزند به مادر واگذار شود، صدور گذرنامه بدون اجازه پدر امکان‌پذیر نیست مگر آنکه پدر به‌صورت رسمی و محضری رضایت دهد یا دادگاه در شرایط خاص اجازه بدهد.

مراحل دریافت گذرنامه کودک پس از طلاق توافقی

۱. تعیین تکلیف حضانت در طلاق توافقی:
پیش از هر چیز باید در دادخواست طلاق توافقی مشخص شود که حضانت فرزند با چه کسی خواهد بود و چه شرایطی برای ملاقات طرف مقابل در نظر گرفته شده است.

2. اخذ اجازه رسمی از پدر یا ولی قانونی:
   برای صدور گذرنامه به‌نام کودک زیر ۱۸ سال، ارائه رضایت‌نامه رسمی از پدر یا ولی قانونی در دفاتر اسناد رسمی الزامی است. اگر پدر در دسترس نباشد یا فوت کرده باشد، ولیّ بعدی (پدربزرگ پدری) یا قیم تعیین‌شده توسط دادگاه می‌تواند اجازه دهد.

3. ارائه مدارک شناسایی:

   • شناسنامه و کارت ملی والدین

   • شناسنامه یا کارت ملی کودک

   • سند طلاق توافقی یا گواهی حضانت (در صورت نیاز)

   • رضایت‌نامه محضری پدر

4. مراجعه به اداره گذرنامه:
   پس از تکمیل مدارک، مادر یا ولی قانونی می‌تواند به اداره گذرنامه مراجعه کرده و درخواست صدور گذرنامه کودک را ارائه دهد.

نکات کلیدی در دریافت گذرنامه کودک بعد از طلاق توافقی

• حتی اگر حضانت کودک با مادر باشد، حق خروج از کشور و صدور گذرنامه همچنان نیازمند اجازه پدر یا ولی قانونی است.

• در صورت امتناع پدر از دادن اجازه و ایجاد مشکل برای سفرهای ضروری (مثل درمان یا تحصیل)، مادر می‌تواند با ارائه دادخواست به دادگاه خانواده و اثبات ضرورت سفر، از دادگاه اجازه دریافت کند.

• بهتر است هنگام تنظیم توافق طلاق، موضوع سفرهای خارجی و اجازه صدور گذرنامه در متن توافق ذکر شود تا بعداً مشکلی پیش نیاید.

• امکان دارد پدر در دفتر اسناد رسمی وکالت بلاعزل برای صدور گذرنامه و خروج از کشور به مادر بدهد که در این صورت نیازی به مراجعه مجدد پدر نیست.

مزایای مشخص کردن موضوع گذرنامه کودک در طلاق توافقی

• جلوگیری از اختلافات آینده

• سهولت در سفرهای آموزشی، درمانی یا گردشگری

• کاهش استرس مادر یا پدر هنگام برنامه‌ریزی سفر

• جلوگیری از مراجعه‌های مکرر به دادگاه و دفاتر اسناد رسمی

نتیجه‌گیری

طلاق توافقی در ایران به‌عنوان سریع‌ترین و کم‌هزینه‌ترین راه جدایی شناخته می‌شود. با این حال، موضوع حضانت و گذرنامه کودک از حساس‌ترین بخش‌های این روند است. والدین باید پیش از امضای توافق، تمام موارد مربوط به حضانت، ملاقات، نفقه و صدور گذرنامه را به‌طور دقیق مشخص کنند. این کار باعث می‌شود در آینده هنگام درخواست گذرنامه کودک یا سفرهای خارجی دچار مشکل نشوند.

۵ سوال متداول درباره طلاق توافقی و گذرنامه کودک

۱. اگر حضانت کودک در طلاق توافقی با مادر باشد، آیا مادر می‌تواند بدون اجازه پدر گذرنامه بگیرد؟
خیر. حتی اگر حضانت با مادر باشد، صدور گذرنامه و خروج از کشور نیازمند اجازه پدر یا ولی قانونی است.

۲. در صورت عدم رضایت پدر برای صدور گذرنامه، چه باید کرد؟
مادر می‌تواند با ارائه دادخواست به دادگاه خانواده و اثبات ضرورت سفر، از دادگاه اجازه بگیرد.

۳. آیا می‌توان هنگام طلاق توافقی، موضوع صدور گذرنامه را در متن توافق ذکر کرد؟
بله. بهترین راه همین است تا در آینده مشکلی پیش نیاید.

۴. اگر پدر فوت کرده باشد، چه کسی اجازه صدور گذرنامه را می‌دهد؟
ولیّ قانونی بعدی (مثلاً پدربزرگ پدری) یا قیم تعیین‌شده توسط دادگاه می‌تواند اجازه دهد.

۵. آیا می‌توان از پدر وکالت بلاعزل برای صدور گذرنامه گرفت؟
بله، پدر می‌تواند در دفترخانه اسناد رسمی چنین وکالتی را به مادر بدهد تا دیگر نیازی به اجازه جداگانه نباشد.