نکات ایمنی و تجهیزات ضروری در نصب داربست
چرا رعایت نکات ایمنی و انتخاب تجهیزات ضروری در نصب داربست برای پروژههای ساختمانی در تهران اهمیت حیاتی دارد؟
اجرای پروژههای عمرانی در کلانشهری مثل تهران با چالشهای متعددی روبروست که امنیت عابران و کارگران در اولویت قرار دارد. برای تضمین سلامت پروژه، رعایت این ۳ مورد الزامی است: ۱. استفاده از لولههای فولادی بدون درز و بستهای چدنی استاندارد جهت پایداری سازه. ۲. مهاربندی دقیق متناسب با بادهای فصلی در مناطق مرتفع مانند سعادتآباد و ولنجک. ۳. نصب توریهای حفاظتی برای جلوگیری از سقوط مصالح در پیادهروهای پرتردد. انتخاب هوشمندانه تجهیزات ضروری در نصب داربست نه تنها سرعت کار را بالا میبرد، بلکه ریسک حوادث کارگاهی را به حداقل میرساند.
نکات ایمنی و تجهیزات ضروری در نصب داربست
در صنعت ساختمانسازی، داربستها به عنوان ستون فقرات اجرای پروژههای نماسازی، بازسازی و تعمیرات شناخته میشوند. اهمیت این سازههای موقت به قدری است که کوچکترین غفلت در نصب یا انتخاب متریال میتواند منجر به خسارات جبرانناپذیر مالی و جانی شود. در شهر بزرگی مانند تهران که تراکم ساختمانی بسیار بالاست و ساختمانها در مجاورت یکدیگر و معابر عمومی قرار دارند، موضوع ایمنی ابعاد گستردهتری پیدا میکند.
از برجهای بلندمرتبه در منطقه ۱ گرفته تا بافتهای فرسوده و کوچههای باریک در جنوب شهر، هر پروژه نیازمند رویکردی خاص در مهندسی سازه داربست است. برای دستیابی به بالاترین سطح استانداردهای جهانی، شناخت دقیق ابزارها و رعایت پروتکلهای حفاظتی، اولین قدم برای هر پیمانکار حرفهای محسوب میشود. در این مقاله جامع، به بررسی تخصصی ابعاد مختلف این حوزه میپردازیم.
ضرورت مهندسی ایمنی در سازههای موقت فلزی
ایمنی در داربستبندی تنها به بستن چند لوله محدود نمیشود. این فرآیند یک علم مهندسی است که باید بارهای استاتیکی و دینامیکی را به خوبی تحمل کند. بارهای استاتیکی شامل وزن خودِ لولهها و تختههاست، در حالی که بارهای دینامیکی به وزن کارگران، ابزارآلات و فشارهای جانبی نظیر باد مربوط میشود. در تهران، به دلیل وزش بادهای شدید غربی که به ویژه در مناطق کوهپایهای مانند چیتگر و پونک شدت بیشتری دارد، مهاربندی داربست باید با دقت دوچندان انجام شود.
استفاده از لولههای سنگین با ضخامت حداقل ۳.۲ میلیمتر و بستهای چهارپیچ استاندارد، اولین سد دفاعی در برابر فروپاشی سازه است. علاوه بر این، زیرسازی مناسب در زمینهای سست یا پیادهروهایی که دارای دریچههای فاضلاب هستند، از نشستهای ناگهانی و کج شدن سازه جلوگیری میکند.
تجهیزات ضروری در نصب داربست و نقش آنها در پایداری
برای برپایی یک سازه ایمن، شناخت قطعات و کاربرد هر یک الزامی است. تجهیزات ضروری در نصب داربست شامل مجموعهای از قطعات فلزی و چوبی است که در کنار هم یک سیستم یکپارچه را تشکیل میدهند. لولههای فولادی به عنوان اجزای اصلی عمودی و افقی، وظیفه انتقال بار را بر عهده دارند. بستها که در انواع دوپیچ، چهارپیچ و گردان تولید میشوند، نقطه اتصال این لولهها هستند.
اهمیت کیفیت بستها کمتر از خود لولهها نیست؛ چرا که اگر دندانههای بست یا پیچهای آن دچار خوردگی شده باشند، تحت فشار باز شده و کل سازه را با خطر مواجه میکنند. همچنین، استفاده از کفشکهای فلزی در زیر پایههای عمودی برای توزیع بار در سطح زمین، از فرو رفتن لولهها در خاک یا آسفالت نرم در تابستانهای داغ تهران جلوگیری میکند.
استاندارد لولهها و اتصالات در پروژههای شهری
در انتخاب لولهها باید به وزن و آلیاژ آنها توجه کرد. لولههای با قطر خارجی ۴۸.۳ میلیمتر استاندارد رایج در بازار ایران هستند. در مناطق شرقی تهران مانند تهرانپارس که رطوبت نسبی در فصول بارندگی میتواند باعث زنگزدگی سریع فلزات شود، استفاده از لولههای گالوانیزه یا رنگآمیزی شده توصیه میشود.
مغزیها نیز قطعاتی هستند که برای اتصال دو لوله در امتداد هم استفاده میشوند و باید به گونهای نصب گردند که در نقاط حساس فشار قرار نگیرند. مهارکشها و سیمهای بکسل نیز در دستهی تجهیزات ضروری در نصب داربست قرار میگیرند که برای تثبیت سازه به بدنه ساختمان (آنکوریج) به کار میروند. بدون اتصال مستقیم به سازه اصلی، داربست مانند یک ورق نازک در برابر باد عمل کرده و به راحتی واژگون میشود.
مدیریت ریسک و پروتکلهای پیشگیری از سقوط
سقوط از ارتفاع همواره صدرنشین حوادث ساختمانی است. برای مقابله با این خطر، نصب نردههای حفاظتی در لبههای بیرونی سکوهای کار الزامی است. این نردهها باید شامل یک میله میاندستی و یک میله بالادستی در ارتفاع ۱۱۰ سانتیمتری باشند. همچنین نصب “پاخور” یا Toe-board در لبه سکوها مانع از لیز خوردن ابزارها و سقوط آنها بر سر عابران میشود. در محلههای شلوغی مثل هفتتیر یا ولیعصر، کوچکترین ابزاری که از ارتفاع سقوط کند میتواند فاجعهآفرین باشد. بنابراین، ایمنی داربست صرفاً برای کارگر نیست، بلکه برای کل شهروندانی است که از کنار آن عبور میکنند.
تجربه مشتریان ما
در طول سالهای فعالیت در بازار ساختمان تهران، با چالشهای متعددی روبرو بودهایم که هر کدام درسی بزرگ برای تیم فنی ما داشته است. یکی از مشتریان وفادار ما، جناب آقای “م. راد” که از سازندگان بنام در منطقه ۵ (صادقیه و بلوار فردوس) هستند، خاطرهای آموزنده را با ما به اشتراک گذاشتند. ایشان در یکی از پروژههای نوسازی خود، به دلیل اصرار پیمانکار فرعی بر کاهش هزینهها، قصد داشتند از لولههای دستدوم و تختههای نازک استفاده کنند. تیم کارشناسی ما با بررسی محل و مشاهده وزش بادهای محلی در آن منطقه، با این تصمیم مخالفت کرد و بر استفاده از تجهیزات ضروری در نصب داربست با استانداردهای کیفی بالا پافشاری نمود.
تنها دو هفته پس از نصب اصولی، طوفان شدیدی در غرب تهران وزید که بسیاری از داربستهای غیرمجاز و ضعیف در کوچههای اطراف فرو ریختند. آقای راد در تماسی با ما اعلام کردند که ثبات سازه ایشان حتی با وجود بارهای سنگین سنگنما، کوچکترین لرزشی نداشته است. ایشان تاکید داشتند که هزینه برای کیفیت، در واقع نوعی بیمه کردن سرمایه و جان انسانهاست. این تجربه به ما نشان داد که مشتریان هوشمند، تفاوت میان تجهیزات استاندارد و موارد متفرقه را در لحظات بحرانی به خوبی درک میکنند.
توصیه ما
با توجه به آلودگی هوای تهران و وجود ذرات معلق اسیدی که به مرور باعث خوردگی فلزات میشود، توصیه میکنیم در پروژههایی که بیش از ۶ ماه به طول میانجامند، حتماً از سیستمهای داربستبندی چکشی یا فنجانی استفاده کنید. این سیستمها به دلیل اتصالات فابریک، ضریب خطای انسانی در سفت کردن پیچها را کاهش میدهند. همچنین در مناطق مرکزی شهر مانند منطقه ۱۱ و ۱۲ که کوچهها بسیار باریک هستند، حتماً قبل از نصب، مجوز سد معبر را دریافت کرده و از علائم شبرنگ روی پایههای داربست استفاده کنید تا در شب، خودروها با سازه برخورد نکنند. بازدید دورهای (هفتگی) از اتصالات توسط ناظر ایمنی، کلید جلوگیری از حوادث است.
تأثیر اقلیم تهران بر نگهداری و نصب داربست
تهران دارای اقلیم نیمهخشک است، اما تفاوت دمای فاحش میان روز و شب در پاییز و زمستان باعث انبساط و انقباض مداوم اتصالات میشود. این پدیده فیزیکی میتواند به تدریج باعث شل شدن پیچهای بست شود. در مناطقی مثل شمیرانات که بارش برف سنگینتر است، تجمع برف روی تختههای داربست وزن سازه را به شدت افزایش میدهد.
پاکسازی به موقع سکوها و اطمینان از تخلیه مناسب آب باران از نقاط اتصال، از جمله موارد حیاتی است. همچنین، در روزهایی که شاخص آلودگی هوا بالاست، دید کارگران و رانندگان جرثقیل کاهش مییابد؛ در چنین شرایطی استفاده از تجهیزات ضروری در نصب داربست که دارای استانداردهای دیداری (مثل رنگهای هشداردهنده) باشند، بسیار موثر است.
نقش آموزش نیروی انسانی در ارتقای ایمنی
تجهیزات به تنهایی معجزه نمیکنند؛ بلکه مهارت نصاب است که پایداری سازه را تضمین میکند. یک نصاب حرفهای در تهران باید به خوبی با انواع گرههای ایمنی، نحوه صحیح بستن کمربند ایمنی (هارنس) و شوکگیرها آشنا باشد. متاسفانه در بسیاری از نقاط، شاهد هستیم که کارگران بدون استفاده از تجهیزات حفاظت فردی روی لولهها تردد میکنند.
فرهنگسازی در این زمینه باید از سمت کارفرمایان شروع شود. تجهیزات ضروری در نصب داربست زمانی کارایی صد درصدی دارند که با دانش فنی نصب و نظارت دقیق همراه باشند. آموزش کارگران در مورد نحوه توزیع بار روی سکوها و جلوگیری از تمرکز مصالح در یک نقطه، از شکسته شدن تختهها و کج شدن سازه جلوگیری میکند.
مشکلات رایج محلی و راهکارهای اختصاصی
یکی از مشکلات بزرگ در محلههای قدیمی تهران مانند بازار، پامنار و یاخچیآباد، نبود فضای کافی برای پایه گذاری داربست است. در این مناطق، زمینها معمولاً دارای زیرزمینهای قدیمی یا چاههای جذبی هستند که در نقشههای جدید ثبت نشدهاند. قرار دادن پایه داربست روی این سطوح بدون بررسی، خطر ریزش ناگهانی را به همراه دارد. راهکار اختصاصی ما برای این محلهها، استفاده از “تیرهای کنسول” و انتقال بار به نقاط مستحکم ساختمان اصلی است. به جای فشار آوردن به کف زمین سست، داربست به صورت معلق یا با تکیهگاههای تقویتشده به اسکلت بتنی یا فلزی ساختمان متصل میشود تا ایمنی عابران در پیادهروهای شلوغ کاملاً حفظ شود.
بررسی استانداردهای تختههای داربست
تختهها بخش بزرگی از تجهیزات ضروری در نصب داربست را تشکیل میدهند. در بازار ایران عمدتاً از تختههای روسی یا ایرانی استفاده میشود. تختههای روسی به دلیل مقاومت بالا در برابر رطوبت و انعطافپذیری مناسب، برای ارتفاعات بالا ترجیح داده میشوند. نکته فنی مهم این است که تختهها نباید بیش از ۲۰ سانتیمتر از تکیهگاه خود بیرون بزنند (کنسول شوند)؛ زیرا در صورت قدم گذاشتن کارگر بر روی لبه اضافی، تخته الاکلنگی شده و منجر به سقوط میشود. همچنین استفاده از سیم گالوانیزه برای تثبیت تختهها به لولهها الزامی است تا در اثر لرزش یا باد، تختهها جابجا نشوند.
جمعبندی
نصب داربست در کلانشهری مانند تهران، فراتر از یک کار خدماتی ساده، یک مسئولیت بزرگ اجتماعی و مهندسی است. با انتخاب درست تجهیزات ضروری در نصب داربست و رعایت استانداردهای ایمنی متناسب با شرایط اقلیمی و شهری هر منطقه، میتوان از وقوع حوادث ناگوار جلوگیری کرد. فراموش نکنید که کیفیت اتصالات، سلامت لولهها و مهارت تیم اجرایی، سه ضلع مثلث امنیت در پروژه شما هستند. چه در پروژههای کوچک بازسازی در محلههای قدیمی و چه در ساخت برجهای مدرن، همیشه ایمنی را مقدم بر سرعت قرار دهید.
برای دریافت مشاوره تخصصی در زمینه اجاره و نصب انواع داربستهای فلزی استاندارد و استعلام قیمت تجهیزات در تمامی مناطق تهران، همین حالا با کارشناسان ما تماس بگیرید: 02122579049
سوالات متداول
۱. بهترین نوع لوله برای داربستبندی در مناطق شرجی یا پرترافیک تهران چیست؟ استفاده از لولههای فولادی با ضخامت ۲.۵ میلیمتر به بالا و دارای پوشش ضدزنگ یا گالوانیزه توصیه میشود تا در برابر رطوبت و آلایندههای شیمیایی هوا مقاوم باشند.
۲. فاصله استاندارد مهارها به بدنه ساختمان باید چقدر باشد؟ به طور معمول در داربستهای نمای ساختمان، هر ۲۰ تا ۲۵ متر مربع از سطح داربست باید حداقل با یک مهار مستحکم به سازه اصلی متصل شود تا پایداری آن در برابر باد تضمین گردد.
۳. آیا استفاده از تختههای بنایی معمولی برای داربست مجاز است؟ خیر، تنها باید از تختههای مخصوص داربست که دارای ضخامت استاندارد (حداقل ۳.۸ تا ۴ سانتیمتر) و بدون ترک یا گرههای بزرگ هستند استفاده کرد تا تحمل وزن کارگران و مصالح را داشته باشند.
۴. در صورت نصب داربست در پیادهروهای پرتردد تهران، چه اقداماتی ضروری است؟ نصب توری حفاظتی (شید)، استفاده از لولههای شبرنگ در ارتفاع دید رانندگان، نصب تابلوهای هشدار و در صورت امکان ایجاد سقف کاذب حفاظتی (راهروی سرپوشیده) برای عبور ایمن عابران الزامی است.
تجربه نهایی از لوکیشن یکی از پروژههای حساس ما در خیابان شریعتی تهران، مربوط به رنگآمیزی نمای یک ساختمان قدیمی در نزدیکی ایستگاه مترو بود. به دلیل تردد بسیار بالای جمعیت و لرزشهای مداوم زمین ناشی از حرکت قطارهای مترو در زیر سطح، اتصالات داربست دائماً در معرض شل شدن بودند. ما با استفاده از بستهای دوبل و چک کردن روزانه تمامی نقاط اتصال، پروژه را بدون کوچکترین حادثهای به پایان رساندیم. این تجربه به ما ثابت کرد که در تهران، حتی عوامل زیرزمینی هم میتوانند بر ایمنی تجهیزات ضروری در نصب داربست تاثیرگذار باشند و نگاه هوشمندانه به محیط، ضامن موفقیت است.
